Op donderdag 5 november presenteerde Michel Scholte tijdens het derde Weerbaarheidsontbijt, bij de Klimaattop Gebouwde Omgeving in de Jaarbeurs Utrecht, het Weerbaarheidskompas: een werkwijze in vijf stappen om te beschermen wat dierbaar is. Hij deed dat samen met Simon Dikker Hupkes, redacteur non-fictie bij Atlas Contact, waar het gelijknamige boek in februari 2027 verschijnt. Eltjo Bouwman van Blauwhoed liet direct daarna zien hoe het kompas nu wordt toegepast bij een echte ontwikkeling: een nieuwe, weerbare woonwijk in de omgeving van de Jaarbeurs in Utrecht. Het boek is vanaf nu te pre-orderen.
Het Weerbaarheidskompas: een noodpakket op papier
Weerbaarheid is de basisvaardigheid van deze tijd. Te belangrijk om over te laten aan politici, te bestuurbaar om over te laten aan toeval. Van oorlogsdreiging en cyberaanvallen tot stroomuitval: Nederland maakt zich weerbaar met noodpakketten en defensiebudgetten. Nodig, maar niet genoeg. Hoe kwetsbaar onze digitale ketens zijn, bleek in oktober opnieuw: een cyberincident legde de bezorging, apps en schapkaartjes van Albert Heijn dagenlang plat, en twee lekken in PHP haalden uit voorzorg DigiD, MijnOverheid en de sites van veiligheidsregio's offline. Michel Scholte laat zien dat we een nieuwe basisvaardigheid moeten omarmen: weerbaarheid. En dat die te leren is, zoals lezen of rekenen, thuis en op het werk.
Weerbaarheidskompas biedt één werkwijze in vijf stappen: identificeer, signaleer, alarmeer, fortificeer en evolueer, kortweg ISAFE. Centraal staat positieve weerbaarheid, die het beschermen van wat dierbaar is als uitgangspunt neemt, in plaats van reageren op dreigingen. Of je nu zoekt naar perspectief tegen moedeloosheid, of sturing moet geven aan een organisatie: Weerbaarheidskompas is een hoopvol handboek voor organisatie, team, gezin of stad.
Simon Dikker Hupkes noemde het boek een noodpakket op papier: geen tas met kaarsen en blikvoer, maar de overzichten, afspraken en keuzes die je nodig hebt als spullen alleen niet genoeg zijn. Elke stap van het kompas is een vak in dat pakket: de inhoudslijst (wat is dierbaar en waarvan hangt het af), de radio (waar zie je een storing het eerst aankomen), de telefoonlijst (wie bel je en wie belt jou), de voorraad (welke back-ups en alternatieven leg je aan) en de houdbaarheidsdatum (oefenen, evalueren en bijwerken).
Toegepast op een echte wijk
Eltjo Bouwman, directeur ontwikkeling bij Blauwhoed, liet zien hoe het kompas werkt in de praktijk van gebiedsontwikkeling. In de omgeving van de Jaarbeurs ontwikkelt Blauwhoed een nieuwe woonwijk waarin positieve weerbaarheid vanaf het eerste ontwerp het uitgangspunt is. Niet de dreiging staat centraal, maar wat bewoners willen beschermen: hun woning, hun buurt, de voorzieningen en de mensen om hen heen. Van daaruit worden keuzes gemaakt die droogte, hitte en wateroverlast opvangen en de wijk tegelijk koeler, groener en socialer maken. Resilt ondersteunt Blauwhoed daarbij met het Kompas. Meer over deze aanpak lees je bij het project De weerbare wijk.
Opening: het partnership en de klimaatopgave
Bart Geers, business developer weerbaarheid bij ROM Utrecht Region, opende het ontbijt met de voortgang van het Weerbaarheidspartnership: de publiek-private samenwerking waarin bedrijven, instellingen en overheden samen werken aan positieve weerbaarheid, georganiseerd langs de sectoren van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten.
Diederik Samsom, voorzitter van de Klimaattop Gebouwde Omgeving, sprak over de noodzaak om te werken aan klimaatadaptatie tegen extreem weer. Het voorkomen van hittestress wordt een steeds belangrijker thema, in de stad en in de gebouwde omgeving als geheel. Vergroening kan daar enorm bij helpen: groen koelt, houdt water vast en maakt wijken prettiger om in te leven.
Resilt: de app, de Noodhubs en de plannen voor 2027
Michel Scholte vertelde over de voortgang van Resilt bij de ontwikkeling van de app die bedrijven, huishoudens en gemeenschappen helpt weerbaar te worden: storingen in de buurt checken, risico's in kaart, cursussen en een adviseur die helpt de vijf stappen van het kompas te zetten. Via Noodhubs, met pilots in Utrecht, Amsterdam en Bennekom, wordt die aanpak gebiedsgericht uitgerold. Hij schetste ook de voortgang van het Weerbaarheidspartnership en de plannen voor komend jaar: vier ontbijten voor Chief Resilience Officers, webinars per sector en op 4 maart 2027 de Resilience Day, de tweede editie van het Nationaal Weerbaarheidscongres. Tot 31 december 2026 kunnen organisaties nog gratis instappen als launching customer.
Panel: voorkomen is de beste verzekering
In het panel, onder leiding van Hajar Yagkoubi (2100), met Marinka van der Meer, Celina Kroon, Esther Egeter (a.s.r.) en Michiel van der Grinten, ging het over de vraag wat weerbaarheid concreet oplevert. De rode draad: het voorkomen van schade en (klimaat)ontwrichting is de beste verzekering die je kunt afsluiten. Celina Kroon, manager duurzaamheid bij UMC Utrecht, benadrukte de noodzaak van weerbare en duurzame ketens, zodat medicatie, medische hulpmiddelen en materiaal ook beschikbaar blijven als een leverancier of een route uitvalt. Michiel van der Grinten (Oberon) ging in op sociale weerbaarheid en de school als plek waar je die vormgeeft: kinderen, ouders en buurt leren er samen wat je doet als het misgaat.
Afsluiting: bouwen aan leiderschap
Marinka van der Meer, cochair van het Chief Resilience Officers Netwerk, sloot af met een oproep om deel te nemen aan het Weerbaarheidspartnership en vanuit het netwerk te bouwen aan het leiderschap dat weerbaarheid nodig heeft: bestuurders en professionals die verantwoordelijkheid nemen voor wat hun organisatie en hun omgeving dierbaar is. Meedoen? Neem contact op.
Bestel Weerbaarheidskompas
Weerbaarheidskompas (Business Contact, Atlas Contact) verschijnt naar verwachting in februari 2027 en is nu te pre-orderen. Wie pre-ordert, krijgt een gesigneerd exemplaar en gratis toegang tot de online introductiecursus Weerbaarheidskompas van de Resilt Academy.
Wil je het boek geven aan je bestuur, team of relaties? Bestel het met korting in bulk, desgewenst met een keynote. Een mooi kerstgeschenk. Vraag een voorstel aan of neem contact op via michel@resilt.com.
Dank aan de partners
Het Weerbaarheidsontbijt werd georganiseerd door ROM Utrecht Region, Blauwhoed, Impact Institute, Resilt en de Klimaattop Gebouwde Omgeving. Dank aan alle partners die deze editie mogelijk maakten: UMC Utrecht, ROM Utrecht Region, Blauwhoed, Impact Institute, True Price, 2100, Oberon, het Chief Resilience Officers Netwerk en de Klimaattop Gebouwde Omgeving. En aan Atlas Contact, de uitgever van Weerbaarheidskompas. Dank ook aan alle deelnemers aan tafel.